Trẻ Mấy Tháng Mọc Răng Và Thứ Tự Mọc Răng Của Bé? Lịch Mọc Răng Sữa 0–3 Tuổi

Trẻ mấy tháng mọc răng là điều mẹ hay tra ngay sau khi vén môi con lên xem đã có gì nhú lên chưa. Phần lớn bé mọc chiếc răng sữa đầu tiên vào khoảng 6 tháng tuổi, với khoảng dao động bình thường từ 4 đến 12 tháng. Thứ tự mọc răng của bé thường bắt đầu từ hai răng cửa giữa hàm dưới, rồi đến răng cửa giữa hàm trên, răng cửa bên, răng hàm sữa thứ nhất, răng nanh và cuối cùng là răng hàm sữa thứ hai.

Chênh lệch giữa các bé thường không đến một năm và không nói lên bé nào cứng cáp hơn bé nào. Bé quấy khóc, ngủ không sâu, bỏ bú trong giai đoạn này cũng chưa chắc do răng, vì giai đoạn 6 tháng còn trùng với tuần khủng hoảng của trẻ, một cột mốc phát triển tâm lý dễ bị nhầm là mọc răng.

Bảng lịch mọc răng phía dưới sẽ giúp mẹ biết tháng nào thì chờ chiếc răng nào, và mốc nào thì nên cho bé đi khám thay vì tiếp tục chờ.

Trẻ mấy tháng mọc răng?

Phần lớn trẻ mọc chiếc răng sữa đầu tiên vào khoảng 6 tháng tuổi. Khoảng dao động bình thường là từ 4 đến 12 tháng, và răng cửa giữa hàm dưới thường là chiếc nhú lên trước tiên.

Theo Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec, trẻ sơ sinh mới chào đời chưa có răng, trung bình đến tháng thứ 6 mọc chiếc răng đầu tiên, đến 12 tháng có khoảng 6 răng và đến 24 tháng thì đủ một hàm răng sữa gồm 20 chiếc.

Điều khiến nhiều mẹ lo lắng không cần thiết là nhầm mốc trung bình với mốc bắt buộc. Mốc 6 tháng chỉ là con số phổ biến nhất, còn thực tế có bé 4,5 tháng đã nhú răng và có bé gần 1 tuổi mới mọc chiếc đầu tiên, nhưng chênh lệch giữa các bé thường không đến một năm. Vinmec cũng lưu ý rằng bé chỉ cần mọc răng trong vòng một năm đầu đời thì vẫn phát triển hoàn toàn bình thường.

Mọc răng cũng không phải là quá trình “sinh thêm răng mới”. Mầm răng của bé đã hình thành từ khi còn trong bụng mẹ, việc mẹ nhìn thấy chỉ là lúc chiếc răng có sẵn nhú xuyên qua nướu. Vì vậy tốc độ mọc răng chịu ảnh hưởng lớn từ di truyền, và mẹ có thể hỏi bà nội, bà ngoại xem hồi nhỏ ba mẹ bé mọc răng lúc mấy tháng để có thêm dữ kiện tham chiếu.

Trẻ mọc răng sớm nhất là mấy tháng?

Một số bé nhú chiếc răng đầu tiên từ 4 đến 4,5 tháng tuổi và điều này vẫn nằm trong biến thiên bình thường. Bé mọc răng sớm cũng không đồng nghĩa với việc bé được bổ sung canxi tốt hơn những bé khác.

Hiếm gặp hơn là trường hợp răng sơ sinh, tức là bé sinh ra đã có sẵn một đến hai chiếc răng hoặc mọc răng chỉ vài tuần sau sinh. Chiếc răng này đôi khi lung lay và có nguy cơ rơi vào đường thở của bé, hoặc cọ vào lưỡi và núm vú làm bé bú khó. Với trường hợp này, mẹ nên cho bé đi khám sớm để bác sĩ đánh giá thay vì tự xử lý tại nhà; nếu bác sĩ kết luận chiếc răng không gây nguy hiểm thì mẹ không cần lo lắng thêm.

Bé mọc răng muộn có sao không? Mốc 12 tháng cần lưu ý

Bé quá 12 tháng tuổi mà chưa nhú chiếc răng sữa nào được xem là chậm mọc răng và nên được đưa đi khám nha khoa để tìm nguyên nhân. Trước mốc này, việc bé mọc răng chậm hơn bạn cùng lứa thường không đáng lo.

Mẹ có thể tự phân biệt hai tình huống rất khác nhau. Nếu bé chậm mọc răng nhưng vẫn tăng cân đều, vận động và phát triển bình thường thì đó thường là đặc điểm sinh lý riêng của bé. Ngược lại, nếu bé chậm mọc răng đi kèm còi cọc, thiếu cân, thiếu chiều cao, khó ngủ hay đổ mồ hôi trộm ban đêm, Vinmec khuyến cáo cần xem lại chế độ dinh dưỡng và cho bé đi khám để được đánh giá đúng.

Những nguyên nhân thường được nhắc đến khi bé chậm mọc răng gồm:

• Yếu tố di truyền, khi trong nhà từng có người mọc răng muộn.
• Bé sinh non, sinh thiếu tháng hoặc nhẹ cân.
• Chế độ ăn thiếu vi chất cần cho quá trình phát triển của răng và xương.
• Viêm lợi hoặc nhiễm khuẩn khoang miệng làm tổn thương nướu.

Có một hiểu lầm rất phổ biến cần được nói rõ: chậm mọc răng không đồng nghĩa với thiếu canxi. Vinmec ghi nhận trẻ thiếu canxi có thể chậm mọc răng hơn, nhưng mọc răng sớm cũng không có nghĩa là bé đủ canxi. Mẹ không nên tự mua canxi hay các loại vi chất bổ sung cho bé khi chưa có chỉ định của bác sĩ, vì việc bổ sung sai còn gây hại nhiều hơn là chờ thêm vài tháng.

Thứ tự mọc răng của bé diễn ra như thế nào?

Thứ tự mọc răng phổ biến của bé là: 4 răng cửa giữa, 4 răng cửa bên, 4 răng hàm sữa thứ nhất, 4 răng nanh và cuối cùng là 4 răng hàm sữa thứ hai. Bé thường có đủ 20 răng sữa trong khoảng 2 đến 2 tuổi rưỡi.

Răng sữa mọc theo cặp đối xứng hai bên, và ở phần lớn bé thì răng hàm dưới nhú trước răng hàm trên cùng nhóm. Tổng cộng bé sẽ có 20 chiếc răng sữa, chia đều 10 chiếc hàm trên và 10 chiếc hàm dưới. Bảng dưới đây là mốc tham chiếu theo lịch mọc răng của Vinmec.

Bảng lịch mọc răng sữa của bé từ 5 đến 32 tháng

Mẹ có thể ghi nhớ nhanh hai mốc: khoảng 12 tháng bé thường có 6 răng, và khoảng 24 tháng đến 2 tuổi rưỡi bé có đủ 20 răng sữa. Bé lệch một đến ba tháng so với bảng vẫn nằm trong ngưỡng bình thường, vì đây là mốc tham chiếu chứ không phải thước đo chấm điểm sự phát triển của con.

Vì sao răng cửa hàm dưới thường mọc trước?

Răng cửa giữa hàm dưới là nhóm mọc đầu tiên ở phần lớn trẻ, và thời điểm này trùng với lúc bé bắt đầu ăn dặm. Răng cửa đảm nhiệm việc cắn, nên sự xuất hiện của chúng khớp với giai đoạn bé chuyển từ bú hoàn toàn sang tập làm quen với thức ăn đặc, đúng mốc 6 tháng mà Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị bắt đầu cho trẻ ăn bổ sung. Dù vậy, đây là quy luật phổ biến chứ không phải quy tắc bắt buộc với mọi bé.

Bé mọc răng không theo thứ tự có sao không?

Bé mọc răng lệch thứ tự thông thường, chẳng hạn mọc răng cửa hàm trên trước hàm dưới, đa số không đáng lo nếu bé vẫn ăn ngủ và tăng cân bình thường. Vinmec ghi nhận thứ tự mọc răng sữa khác nhau tùy từng bé, nên điều đáng quan tâm hơn là bé có mọc đủ răng trong khoảng thời gian tham chiếu hay không.

Ba tình huống mẹ hay gặp và cách hiểu đúng:

• Bé mọc răng hàm trên trước răng hàm dưới: chỉ là biến thể của thứ tự thông thường, không cần can thiệp.
• Bé mọc một chiếc rồi rất lâu mới mọc chiếc kế tiếp: các nhóm răng vốn có khoảng nghỉ giữa nhau, mẹ đối chiếu lại bảng lịch mọc răng phía trên trước khi lo lắng.
• Bé mọc lệch cặp, một bên nhú trước bên kia: răng bên còn lại thường theo sau trong vài tuần.

Ngưỡng cần cho bé đi khám là khi nướu bé sưng đỏ kéo dài, răng mọc chệch hẳn ra ngoài cung hàm, hoặc bé đã quá 12 tháng mà chưa mọc chiếc răng nào.

Dấu hiệu nhận biết bé sắp mọc răng

Dấu hiệu mọc răng thường xuất hiện trước khi răng nhú khoảng 3 đến 5 ngày và tự hết sau 3 đến 7 ngày. Theo Vinmec, các biểu hiện mẹ có thể quan sát được gồm:

• Chảy nhiều nước dãi, do tuyến nước bọt của bé bị kích thích.
• Nướu sưng đỏ, đôi khi lở nhẹ ngay chỗ chiếc răng chuẩn bị nhú.
• Hay cắn, gặm đồ vật, nghiến nướu, gặm ngón tay.
• Quấy khóc, mệt mỏi, khó chịu, dễ bị kích động.
• Ăn uống kém, có thể sụt cân nhẹ.
• Rối loạn tiêu hóa nhẹ, dân gian thường gọi là “đi tướt mọc răng”.
• Sốt nhẹ, thông thường không quá 38°C.

Sốt là dấu hiệu khiến mẹ hoang mang nhất nên cần được nói rõ ranh giới: sốt mọc răng chỉ ở mức nhẹ và ngắn ngày, còn sốt cao thì gần như luôn có nguyên nhân khác. Mẹ có thể xem chi tiết cách theo dõi và chăm sóc trong bài bé bị sốt mọc răng.

Phân biệt dấu hiệu mọc răng với dấu hiệu bé đang ốm

Vinmec nêu rõ bé sốt mọc răng thường chỉ sốt 1 đến 2 ngày, và nếu trẻ sốt trên 3 ngày thì chắc chắn không phải sốt mọc răng. Vì vậy khi bé sốt cao, mẹ hãy nghĩ đến một nguyên nhân khác và cho bé đi khám, thay vì mặc định “chắc do con mọc răng” rồi tiếp tục theo dõi tại nhà.

Chăm sóc bé trong giai đoạn mọc răng như thế nào cho đúng?

Cách chăm sóc bé mọc răng được Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyến nghị gồm massage nướu cho bé bằng ngón tay sạch và cho bé gặm vòng ngậm nướu bằng cao su cứng đã làm mát nhưng không để đông đá. Đây cũng là hai cách đơn giản và ít rủi ro nhất mà mẹ có thể làm ngay tại nhà.

Massage nướu nghĩa là mẹ rửa tay thật sạch rồi xoa nhẹ vùng nướu đang sưng của bé, thường vài phút là bé dịu lại. Với vòng ngậm nướu, mẹ chọn loại cao su cứng và chỉ để trong ngăn mát tủ lạnh, bởi vòng đông đá cứng như đá có thể làm tổn thương phần nướu vốn đang mỏng manh của bé.

Về ăn uống, giai đoạn này bé thường ăn ít hơn bình thường. Mẹ hãy chia nhỏ bữa, ưu tiên món mềm và mát để bé dễ nuốt, và không ép bé ăn cho đủ khẩu phần khi con đang khó chịu, vì vài ngày ăn ít quanh lúc răng nhú không làm hỏng cả quá trình phát triển của con. Mẹ cũng nên lau nước dãi cho bé thường xuyên bằng khăn mềm để vùng cằm và cổ không bị hăm đỏ.

Vệ sinh răng miệng cho bé theo từng mốc mọc răng

Mẹ nên vệ sinh khoang miệng cho bé mỗi ngày kể cả khi bé chưa mọc răng, vì sữa và thức ăn còn đọng lại trong miệng vẫn tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây viêm nướu.

Cách làm thay đổi theo từng mốc tuổi của bé:

• Giai đoạn chưa mọc răng, từ 0 đến 6 tháng: mẹ lau lưỡi và nướu cho bé bằng gạc mềm với nước đun sôi để nguội hoặc nước muối sinh lý.
• Giai đoạn bắt đầu mọc răng, từ 6 đến 24 tháng: mẹ tiếp tục làm sạch lưỡi, nướu và lau nhẹ mặt những chiếc răng mới nhú, thao tác cần nhẹ tay hơn vì nướu bé đang sưng và dễ tổn thương.
• Từ 2 tuổi: mẹ bắt đầu tập cho bé chải răng, và đến 3–5 tuổi vẫn nên chải lại cho con, nhất là buổi tối.

Trong lúc vệ sinh hằng ngày, mẹ tiện thể quan sát khoang miệng của bé. Nếu thấy vết đen hoặc lỗ nhỏ trên răng, mẹ nên cho bé đi nha khoa sớm để bác sĩ xử lý; nếu thấy mảng trắng bám trên lưỡi khó lau, mẹ có thể tham khảo thêm về tưa lưỡi ở trẻ sơ sinh để phân biệt với cặn sữa thông thường.

Nếu mẹ đang tìm một dụng cụ tiện dùng cho bước này, gạc rơ lưỡi ShitaKids của Binicare có giá 90.000₫/hộp 30 miếng, mỗi miếng đóng gói riêng và tiệt trùng kép, dùng một lần rồi bỏ. Gạc được dệt sóng nước, tẩm sẵn NaCl, chiết xuất lô hội, Xylitol và dịch chiết lá hẹ, hỗ trợ mẹ làm sạch lưỡi, nướu và răng cho bé trong sinh hoạt hằng ngày mà không cần pha thêm dung dịch. Mẹ nào muốn hiểu rõ hơn về việc có cần dùng thêm nước muối hay không có thể xem bài rơ lưỡi cho trẻ sơ sinh có cần nước muối không.

Những cách giảm khó chịu không nên áp dụng cho bé mọc răng

Mẹ không nên dùng gel bôi nướu chứa benzocaine, vòng hổ phách hay mật ong để làm dịu cơn khó chịu khi bé mọc răng, vì Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cùng AAP đã cảnh báo các cách này có nguy cơ nghiêm trọng và không có bằng chứng hiệu quả.

Đây là phần ít bài viết nhắc đến, nhưng lại là những thứ mẹ dễ được mách nhất:

• Gel hoặc kem bôi nướu chứa benzocaine: FDA khuyến cáo không dùng cho trẻ dưới 2 tuổi vì nguy cơ gây methemoglobinemia, tức tình trạng giảm lượng oxy vận chuyển trong máu, có thể đe dọa tính mạng.
• Thuốc hoặc viên ngậm mọc răng vi lượng đồng căn có chứa belladonna: AAP khuyến cáo tránh dùng cho trẻ nhỏ.
• Vòng hổ phách và các loại trang sức mọc răng: FDA cảnh báo nguy cơ bé nghẹt thở khi hạt rơi ra và nguy cơ siết cổ, đồng thời AAP khuyến cáo trẻ nhỏ không nên đeo bất kỳ loại trang sức nào. Chưa có bằng chứng khoa học cho thấy vòng hổ phách làm dịu cơn khó chịu khi mọc răng.
• Vòng ngậm nướu để đông đá: AAP khuyến cáo chỉ dùng vòng cao su cứng đã làm mát, không dùng loại đông cứng vì có thể làm tổn thương nướu bé.
• Mật ong: trẻ dưới 1 tuổi không được dùng mật ong do nguy cơ ngộ độc botulinum, kể cả khi chỉ bôi một chút lên nướu.
• Các mẹo tác động vật lý như cạy nướu bằng thìa hay chà xát mạnh cho răng nhanh lên: cách này có thể làm rách nướu và mở đường cho vi khuẩn vào cơ thể bé.

Riêng thuốc hạ sốt hay giảm đau, mẹ chỉ cho bé dùng khi có chỉ định và đúng liều theo hướng dẫn của bác sĩ. Rất nhiều mẹ từng được mách những cách phía trên khi con quấy khóc lúc nửa đêm, nên nếu mẹ đã lỡ dùng thì cũng không cần tự trách, biết để dừng lại từ bây giờ là đủ.

Khi nào cần đưa bé đi khám?

Mẹ nên cho bé đi khám khi bé sốt từ 38,5°C trở lên hoặc sốt kéo dài trên 3 ngày, khi bé quá 12 tháng vẫn chưa mọc chiếc răng nào, hoặc khi bé có dấu hiệu bất thường ngoài các biểu hiện mọc răng thông thường.

Cụ thể, mẹ cần đưa bé đến cơ sở y tế khi thấy:

• Bé sốt từ 38,5°C trở lên, hoặc sốt kéo dài trên 3 ngày.
• Bé sốt kèm ho, sổ mũi, khó thở, nôn ói, hoặc tiêu chảy kéo dài, có máu trong phân.
• Bé li bì, khó dỗ, quấy khóc liên tục không dứt hoặc bỏ bú hoàn toàn.
• Bé phát ban đỏ khắp người.
• Bé có biểu hiện co giật, trường hợp này mẹ cần đưa bé đến cơ sở y tế ngay lập tức.
• Bé đã quá 12 tháng nhưng chưa nhú chiếc răng sữa nào.
• Bé chậm mọc răng kèm chậm tăng cân, thiếu chiều cao hoặc đổ mồ hôi trộm ban đêm.
• Nướu bé sưng đỏ nhiều, lở loét kéo dài, hoặc răng bé xuất hiện vết đen, lỗ nhỏ.
• Bé sinh ra đã có răng hoặc mọc răng chỉ vài tuần sau sinh.

Những thông tin trong bài mang tính tham khảo và không thay thế chẩn đoán của bác sĩ. Khi mẹ thấy có điều gì đó không ổn ở con dù không nằm trong danh sách trên, cho bé đi khám vẫn là lựa chọn đúng.

Câu hỏi thường gặp về thời điểm và thứ tự mọc răng của bé

Trẻ mấy tháng mọc răng là bình thường?

Bé mọc chiếc răng đầu tiên trong khoảng 4 đến 12 tháng đều nằm trong ngưỡng bình thường, phổ biến nhất là quanh mốc 6 tháng. Chênh lệch giữa các bé thường không đến một năm và chịu ảnh hưởng lớn từ yếu tố di truyền.

Bé 12 tháng chưa mọc răng có sao không?

Bé quá 12 tháng chưa nhú chiếc răng nào được xem là chậm mọc răng, mẹ nên cho bé đi khám nha khoa để tìm nguyên nhân. Nếu bé vẫn tăng cân và phát triển bình thường thì phần lớn là do sinh lý, việc đi khám chủ yếu để loại trừ các nguyên nhân khác chứ không có nghĩa là bé đang có bệnh.

Bé mấy tuổi thì mọc đủ 20 răng sữa?

Phần lớn bé có đủ 20 răng sữa trong khoảng 2 đến 2 tuổi rưỡi, gồm 10 răng hàm trên và 10 răng hàm dưới. Nhóm mọc cuối cùng là 4 răng hàm sữa thứ hai, thường xuất hiện trong giai đoạn 20 đến 32 tháng.

Bé mọc răng cửa hàm trên trước có sao không?

Bé mọc răng cửa hàm trên trước không đáng lo nếu bé vẫn ăn ngủ và tăng cân bình thường. Thứ tự mọc răng có thể khác nhau giữa các bé, và điều quan trọng hơn là bé mọc đủ răng trong khoảng thời gian tham chiếu.

Có nên dùng gel bôi nướu để giảm đau khi bé mọc răng không?

Mẹ không nên dùng. FDA cảnh báo gel bôi nướu chứa benzocaine không được dùng cho trẻ dưới 2 tuổi vì nguy cơ methemoglobinemia, một tình trạng giảm oxy trong máu có thể đe dọa tính mạng. AAP khuyến nghị thay bằng cách massage nướu cho bé bằng ngón tay sạch hoặc cho bé gặm vòng ngậm nướu cao su cứng đã làm mát.

Bé chậm mọc răng có phải do thiếu canxi không?

Không hẳn. Chậm mọc răng có thể liên quan đến di truyền, sinh non, nhẹ cân hoặc vấn đề ở khoang miệng, còn dinh dưỡng chỉ là một trong nhiều nguyên nhân. Mẹ không nên tự bổ sung canxi hay vi chất cho bé khi chưa có chỉ định của bác sĩ; nếu bé chậm mọc răng kèm chậm tăng cân, hãy cho bé đi khám để được đánh giá đúng.

Kết luận

Chiếc răng đầu tiên của bé thường xuất hiện quanh mốc 6 tháng và bộ răng sữa 20 chiếc hoàn thiện vào khoảng 2 đến 2 tuổi rưỡi, nhưng con số quan trọng nhất mẹ cần nhớ chỉ là mốc 12 tháng, tức mốc để đưa bé đi khám thay vì tiếp tục chờ. Ngoài mốc đó ra, thứ tự và tốc độ mọc răng của con là chuyện mẹ có thể yên tâm để tự nhiên diễn ra, còn việc mẹ chủ động được mỗi ngày là giữ khoang miệng của bé sạch sẽ và để ý những dấu hiệu bất thường.

Mẹ có thể tham khảo gạc rơ lưỡi ShitaKids để hỗ trợ vệ sinh lưỡi, nướu và răng cho bé hằng ngày, mua chính hãng tại binicare.com.vn hoặc gian hàng Shopee chính hãng shopee.vn/binicare.official. Cần tư vấn thêm về sản phẩm, mẹ liên hệ Binicare – ShitaKids qua Zalo hoặc hotline 056 577 7999.