Rụng Tóc Vành Khăn Ở Trẻ Sơ Sinh: Nguyên Nhân Và Cách Chăm Sóc Da Đầu

Rụng tóc vành khăn ở trẻ sơ sinh là tình trạng tóc thưa dần thành hình vòng ở phía sau đầu bé, phần lớn do bé nằm ngửa nhiều giờ mỗi ngày khiến tóc cọ xát với gối hoặc nệm, không phải bệnh lý nguy hiểm. Tình trạng này thường tự cải thiện khi bé biết lẫy, ngồi vững và giảm thời gian nằm ngửa liên tục. Nếu rụng tóc kéo dài quá 2 tháng không cải thiện, lan thành mảng hói bất thường hoặc kèm dấu hiệu khác, mẹ nên đưa bé đi khám để bác sĩ đánh giá, theo khuyến cáo của Vinmec.

Rụng tóc vành khăn ở trẻ sơ sinh phần lớn là hiện tượng sinh lý bình thường, không phải dấu hiệu bệnh lý đáng lo ở đa số trường hợp. Rất nhiều mẹ hoảng hốt khi một ngày nhìn kỹ đầu con và thấy một vệt tóc thưa hẳn, rụng thành hình vòng tròn quanh phía sau đầu, trong khi phần tóc trên đỉnh đầu vẫn bình thường.

Câu hỏi đầu tiên bật ra trong đầu mẹ thường là con có đang thiếu canxi, thiếu vitamin D hay mắc bệnh gì không. Bài viết dưới đây giải thích nguyên nhân thật của tình trạng này, cách phân biệt với dấu hiệu cần nghi ngờ thiếu vi chất, và hướng dẫn chăm sóc da đầu, gội đầu đúng cách cho bé.

Rụng tóc vành khăn là gì và vì sao trẻ sơ sinh hay gặp?

Rụng tóc vành khăn là hiện tượng tóc mỏng dần và rụng thành một vệt hình vòng ở phía sau hoặc hai bên đầu bé, trong khi phần tóc ở đỉnh đầu và hai bên trán vẫn giữ nguyên. Theo Vinmec, nguyên nhân phổ biến nhất là do bé nằm ngửa trong nhiều giờ mỗi ngày ở những tháng đầu đời, khi bé chưa biết lẫy hoặc chưa ngồi vững, phần tóc tiếp xúc với gối hoặc nệm bị cọ xát liên tục và rụng cơ học theo thời gian. Tóc của trẻ sơ sinh vốn mỏng và chưa bám chắc vào nang tóc nên dễ rụng hơn tóc người lớn khi chịu lực ma sát lặp lại.

Ngoài nguyên nhân cọ xát khi nằm, Vinmec cũng ghi nhận một số nguyên nhân khác có thể gây rụng tóc ở trẻ nhỏ như tác dụng phụ của một số loại thuốc bé dùng khi bị bệnh, nấm da đầu (thường tạo mảng hói riêng biệt, không đối xứng như kiểu vành khăn), thói quen giật tóc ở trẻ lớn hơn, hoặc tình trạng thiếu vi chất. Riêng kiểu rụng tóc đối xứng thành vòng ở vùng gáy, sau đầu gần như luôn gắn với nguyên nhân cọ xát cơ học, không liên quan trực tiếp đến việc thiếu canxi như nhiều mẹ vẫn lầm tưởng.

Rụng tóc vành khăn có phải lúc nào cũng do nằm nhiều không?

Không hẳn. Nếu mảng rụng tóc không đối xứng, xuất hiện lệch về một phía bất thường hoặc kèm vảy, đỏ da, mẹ nên nghĩ đến khả năng nấm da đầu hơn là do cọ xát khi nằm, vì nấm da đầu thường tạo mảng hói hình tròn riêng biệt chứ không theo đường vành mũ quanh gáy.

Rụng tóc vành khăn sinh lý khác gì dấu hiệu cần nghi ngờ thiếu vitamin D?

Đây là câu hỏi mẹ cần trả lời rõ trước khi quyết định có cần đưa bé đi khám hay không. Rụng tóc vành khăn sinh lý thường xuất hiện đơn lẻ, đối xứng hai bên, bé vẫn bú tốt, ngủ ổn, vận động và tăng trưởng bình thường theo tháng tuổi. Ngược lại, nếu rụng tóc đi kèm các dấu hiệu khác như chậm mọc răng so với mốc thông thường, ngủ hay giật mình, quấy khóc đêm, hoặc chậm biết lẫy, biết ngồi, mẹ nên nghĩ đến khả năng thiếu vitamin D và đưa bé đi khám để được đánh giá đầy đủ.

Binicare đã có bài Bổ sung vitamin D3 cho trẻ sơ sinh: liều lượng và cách dùng, trong đó nêu liều khuyến nghị phổ biến khoảng 400 IU mỗi ngày cho bé 0 đến 12 tháng tuổi (tham khảo ý kiến bác sĩ nhi để có liều phù hợp với từng bé). Mẹ nghi ngờ con có dấu hiệu thiếu vitamin D có thể đọc thêm bài này để biết đầy đủ các dấu hiệu khác và cách bổ sung đúng cách, không tự ý tăng liều khi chưa có chỉ định.

Rụng tóc vành khăn có tự mọc lại không? Bao lâu thì hết?

Phần lớn tóc mọc lại bình thường trong vài tháng sau khi bé giảm thời gian nằm ngửa liên tục, thường cải thiện rõ rệt nhất khi bé biết lẫy và ngồi vững, vì khi đó áp lực cọ xát lên vùng sau đầu giảm đáng kể. Vinmec khuyến nghị nếu sau khoảng 2 tháng áp dụng các điều chỉnh (đổi tư thế nằm, tăng thời gian nằm sấp có giám sát) mà tình trạng rụng tóc không có tiến triển tích cực nào, mẹ nên đưa bé đi khám để bác sĩ kiểm tra dinh dưỡng và loại trừ nguyên nhân khác.

Trong thời gian tóc đang mọc lại, mẹ không cần dùng thuốc kích thích mọc tóc hay áp dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng. Tóc trẻ sơ sinh vốn thay đổi nhiều lần trong năm đầu đời, phần tóc mọc lại có thể khác màu hoặc độ dày so với tóc ban đầu, đây cũng là diễn biến bình thường.

Cách chăm sóc da đầu và gội đầu đúng cách cho bé bị rụng tóc vành khăn

Gội đầu nhẹ nhàng, đúng tần suất

Mẹ nên gội đầu cho bé khoảng 2 đến 3 lần mỗi tuần bằng sản phẩm dịu nhẹ, pH trung tính, dùng đầu ngón tay massage theo vòng tròn thay vì chà xát mạnh vùng da đầu đang rụng tóc. Gội quá thường xuyên với sản phẩm không phù hợp có thể làm khô da đầu bé, trong khi gội quá ít lại dễ khiến mồ hôi và bụi bẩn tích tụ, cả hai đều không có lợi cho vùng da đầu đang nhạy cảm.

Thay đổi tư thế nằm, tăng thời gian nằm sấp có giám sát

Bên cạnh gội đầu đúng cách, mẹ nên thường xuyên đổi tư thế đầu bé khi nằm ngửa (nghiêng nhẹ sang trái, sang phải xen kẽ) và tăng dần thời gian cho bé nằm sấp có giám sát khi bé thức, phù hợp với mốc phát triển vận động của từng bé. Cách này giúp giảm áp lực cọ xát liên tục lên đúng một vị trí sau đầu, đồng thời còn hỗ trợ phát triển cơ cổ và lưng của bé.

Những điều không nên làm khi bé bị rụng tóc vành khăn

Mẹ không nên cạo trọc đầu bé với hy vọng tóc mọc dày hơn, vì đây là quan niệm dân gian chưa có cơ sở khoa học và việc cạo đầu có thể gây xây xát vùng da đầu còn non nớt của bé. Mẹ cũng không nên tự ý dùng dầu gội của người lớn hoặc các sản phẩm kích thích mọc tóc không rõ nguồn gốc, thành phần cho trẻ sơ sinh.

Khi nào cần đưa bé đi khám?

Mẹ nên đưa bé đi khám nhi khoa khi gặp một trong các dấu hiệu sau:

• Mảng rụng tóc lan rộng bất thường, không đối xứng, khác với hình vòng quanh gáy thường gặp.
• Da đầu vùng rụng tóc kèm đỏ, có vảy, ngứa nhiều hoặc có dấu hiệu viêm.
• Sau khoảng 2 tháng điều chỉnh tư thế nằm mà tình trạng rụng tóc không cải thiện (theo khuyến cáo của Vinmec).
• Rụng tóc kèm các dấu hiệu chậm phát triển vận động rõ rệt so với mốc tháng tuổi, hoặc các dấu hiệu nghi ngờ thiếu vitamin D đã nêu ở phần trên.

Bác sĩ sẽ kiểm tra da đầu, đánh giá dinh dưỡng và chỉ định xét nghiệm nếu cần để xác định nguyên nhân chính xác, mẹ không nên tự chẩn đoán hoặc tự bổ sung vi chất khi chưa có hướng dẫn.

Gội đầu nhẹ nhàng cho bé cùng sữa tắm gội ShitaKids

Trong giai đoạn bé đang rụng tóc vành khăn, việc chọn sản phẩm gội đầu dịu nhẹ, pH trung tính, không gây kích ứng vùng da đầu đang nhạy cảm là điều mẹ nên lưu ý. Sữa tắm gội ShitaKids của Binicare được bào chế để làm sạch nhẹ nhàng da đầu và cơ thể bé, phù hợp dùng hàng ngày cho trẻ sơ sinh. Mẹ có thể xem thêm thông tin sản phẩm tại trang sữa tắm cho bé ShitaKids. Sản phẩm chỉ đóng vai trò hỗ trợ làm sạch nhẹ nhàng trong sinh hoạt hàng ngày, không có tác dụng điều trị hay làm tóc mọc nhanh hơn.

Câu hỏi thường gặp

Rụng tóc vành khăn có phải do bé đổ mồ hôi đầu nhiều không?

Mồ hôi đầu nhiều có thể làm bé ngứa và cọ đầu nhiều hơn vào gối, góp phần làm tóc rụng nhanh hơn ở vùng tiếp xúc, nhưng nguyên nhân chính vẫn là áp lực cọ xát cơ học khi bé nằm ngửa kéo dài, không phải do mồ hôi trực tiếp gây rụng tóc.

Bé gái có bị rụng tóc vành khăn giống bé trai không?

Có. Rụng tóc vành khăn liên quan đến tư thế nằm và thời gian tiếp xúc với gối, không phân biệt giới tính, nên bé trai và bé gái đều có thể gặp tình trạng này với tỷ lệ tương đương nhau.

Rụng tóc vành khăn có liên quan đến việc bé nằm điều hòa nhiều không?

Nằm điều hòa không phải nguyên nhân trực tiếp gây rụng tóc vành khăn. Tuy nhiên nếu phòng điều hòa khiến bé đổ mồ hôi đầu nhiều hơn khi ra vào phòng hoặc da đầu khô hơn, mẹ nên chú ý giữ ẩm và vệ sinh da đầu đều đặn hơn.

Có nên đội mũ cho bé để che phần tóc thưa không?

Mẹ có thể đội mũ mỏng, thoáng khí cho bé khi ra ngoài để bảo vệ đầu khỏi nắng hoặc lạnh, nhưng không nên đội mũ liên tục cả ngày trong nhà vì dễ gây bí da đầu, đổ mồ hôi nhiều hơn và không giúp tóc mọc nhanh hơn.

Rụng tóc vành khăn có tái phát sau khi đã mọc lại không?

Khi bé đã lớn hơn, biết lẫy, ngồi và không còn nằm ngửa liên tục trong thời gian dài, áp lực cọ xát giảm đáng kể nên tình trạng này hiếm khi tái phát theo đúng kiểu vành khăn như giai đoạn sơ sinh.

Bổ sung vitamin D có giúp tóc mọc nhanh hơn ngay cả khi bé không thiếu chất không?

Không. Nếu bé không thiếu vitamin D, việc tự ý bổ sung thêm không giúp tóc mọc nhanh hơn mà còn có thể gây dư thừa vi chất. Vitamin D chỉ cần bổ sung đúng liều khi có chỉ định hoặc nghi ngờ thiếu, theo hướng dẫn tại bài viết về bổ sung vitamin D3 đã dẫn ở trên.

Kết luận

Rụng tóc vành khăn ở trẻ sơ sinh trong phần lớn trường hợp là hiện tượng sinh lý bình thường do bé nằm nhiều, không phải bệnh lý nguy hiểm, và thường tự cải thiện khi bé lớn hơn, bớt nằm ngửa liên tục. Mẹ chỉ cần chăm sóc da đầu nhẹ nhàng, gội đầu đúng tần suất và đổi tư thế nằm thường xuyên cho bé. Nếu rụng tóc kéo dài không cải thiện sau 2 tháng hoặc kèm các dấu hiệu bất thường khác, hãy đưa bé đi khám để được bác sĩ đánh giá chính xác.